Ekonomi ve Finans Sözlüğü

Haberlerde ve hesaplamalarda sık geçen 27 terimin sade Türkçe açıklaması.

A B D E G H K L M N O P R S T V Ç Ö Ü

A

Alış-Satış Farkı (Makas)

Bir varlığın alış ve satış fiyatı arasındaki fark; işlem maliyetinin bir parçasıdır.

Anapara

Faiz hesaplamasına esas olan, borçlanılan veya yatırılan asıl tutar.

B

Baz Puan

Faiz değişimlerinin ölçü birimi; 100 baz puan 1 puana eşittir.

Bileşik Faiz

Kazanılan faizin anaparaya eklenerek sonraki dönemde de faiz getirmesi.

D

Döviz Kuru

Bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden fiyatı.

E

Enflasyon

Fiyatlar genel düzeyinin sürekli artması, yani paranın satın alma gücünün azalması.

G

Giydirilmiş Brüt Ücret

Çıplak brüt maaşa süreklilik arz eden yan ödemelerin eklenmiş hali.

H

Has Altın

24 ayar, saf altın; sikke ve ziynet altınların değeri has altın içeriğine göre hesaplanır.

K

KKDF ve BSMV

Kredi faizi üzerinden alınan iki vergi; ilan edilen faizle ödenen tutar arasındaki farkın nedeni.

Kira Artış Oranı

Konut kiralarında yasal artış tavanı: TÜFE’nin 12 aylık ortalamalara göre değişimi.

Kümülatif Vergi Matrahı

Yılbaşından itibaren biriken toplam vergi matrahı; hangi dilimde olduğunuzu belirler.

Kıdem Tazminatı Tavanı

Kıdem tazminatı hesabında esas alınabilecek aylık ücretin üst sınırı.

L

Likidite

Bir varlığın değer kaybetmeden hızlıca nakde çevrilebilme kolaylığı.

M

Marjinal Vergi Oranı

Kazanacağınız bir sonraki liraya uygulanacak vergi dilimi oranı.

N

Nominal Getiri

Enflasyon dikkate alınmadan hesaplanan, paranın sayısal artışı.

O

Ons (Troy Ons)

Kıymetli madenlerde kullanılan ağırlık birimi; 31,1035 grama eşittir.

P

Parite

İki yabancı para biriminin birbirine oranı, örneğin EUR/USD.

Politika Faizi

TCMB’nin bankalara bir hafta vadeli repo ile fon sağlarken uyguladığı temel faiz oranı.

R

Reel Getiri

Bir yatırımın enflasyondan arındırılmış, satın alma gücü cinsinden getirisi.

Repo

Menkul kıymetin belirli bir tarihte geri alma taahhüdüyle satılması; kısa vadeli borçlanma yöntemi.

S

Serbest Piyasa Kuru

Alıcı ve satıcının anlık arz-talebine göre oluşan, resmî referans kurdan farklı olabilen kur.

Stablecoin

Değeri dolar gibi bir varlığa sabitlenmiş kripto para; USDT en yaygın örneğidir.

T

TÜFE

Tüketici Fiyat Endeksi; hanehalkının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat değişimini ölçer.

V

Vergi Matrahı

Verginin üzerinden hesaplandığı tutar; ücrette brütten SGK primleri düşülmüş kısım.

Ç

Çapraz Kur

İki para birimi arasındaki kurun, ortak bir üçüncü para birimi üzerinden hesaplanması.

Ö

Ödeme Planı (Amortisman Tablosu)

Kredinin her taksitinde ne kadar faiz, ne kadar anapara ödendiğini gösteren tablo.

Ü

ÜFE

Üretici Fiyat Endeksi; üreticilerin sattığı ürünlerin fiyat değişimini ölçer.

Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da yatırım tavsiyesi değildir.